Du học sinh chuyển sang visa “Hoạt động đặc định (特定活動)” sau khi tốt nghiệp như thế nào? Giải thích chi tiết về điều kiện xin visa và các điểm cần lưu ý
Nhiều trường đại học và trường chuyên môn đang tiếp nhận số lượng lớn du học sinh, chắc hẳn các cán bộ phụ trách hỗ trợ việc làm không chỉ trăn trở về con đường sau khi tốt nghiệp của du học sinh mà còn gặp khó khăn với hệ thống tư cách lưu trú (visa) vốn rất phức tạp.
Tốt nhất là du học sinh có thể nhận được nội định (内定) trước khi tốt nghiệp. Tuy nhiên, cũng có không ít du học sinh mong muốn được làm việc tại doanh nghiệp đúng với nguyện vọng của mình nên vẫn tiếp tục nỗ lực tìm việc ngay cả sau khi tốt nghiệp. Trong quá trình tìm việc, do sự không phù hợp (mismatch) giữa doanh nghiệp và bản thân du học sinh, có những trường hợp thời gian tìm việc bị kéo dài.
Chính vì tương lai của những du học sinh này, phía nhà trường cần có trách nhiệm hướng dẫn kỹ lưỡng không chỉ về định hướng nghề nghiệp mà còn về visa (tư cách lưu trú) sau khi tốt nghiệp, ngay từ khi các em còn đang theo học.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giải thích các điều kiện và điểm cần lưu ý để những du học sinh chưa nhận được nội định trước khi tốt nghiệp vẫn có thể tiếp tục tìm việc tại Nhật Bản trong khi duy trì hợp pháp visa, đồng thời xin được loại visa phù hợp để hiện thực hóa nguyện vọng nghề nghiệp của mình. Hy vọng nội dung này sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho các trường khi hỗ trợ và hướng dẫn du học sinh trong thời gian tới.
1. Visa “特定活動” là gì?
Visa (tư cách lưu trú) “留学” (du học) sẽ không còn hiệu lực sau khi tốt nghiệp. Mỗi tư cách lưu trú đều có mục đích hoạt động cụ thể, và visa “留学” chỉ được sử dụng khi còn đang theo học tại trường.
Tại đây, chúng tôi sẽ giải thích về loại visa dành cho những du học sinh chưa có nội định trước khi tốt nghiệp nhưng muốn tiếp tục tìm việc tại Nhật Bản. Không chỉ đến giai đoạn sắp tốt nghiệp, mà ngay từ khi còn đang học, nhà trường cũng nên nắm rõ nội dung này để có thể hướng dẫn sinh viên một cách phù hợp.
Visa “特定活動(継続就職活動)” – Hoạt động đặc định (tiếp tục tìm việc)
Visa “特定活動” có nhiều loại khác nhau. Đây là tư cách lưu trú dành cho người nước ngoài mà các loại visa hiện hành khác không cho phép hoạt động tại Nhật Bản, và sẽ được xem xét, cấp phép theo từng trường hợp cụ thể với nội dung hoạt động được chỉ định.
Trong số đó, thuộc nhóm “特定活動 ngoài phạm vi thông báo (告示外特定活動)”, có một loại visa dành cho du học sinh chưa tìm được việc làm trước khi tốt nghiệp nhưng muốn tiếp tục tìm việc. Đó chính là “特定活動(継続就職活動)”.
Do đây là loại visa được xét duyệt dựa trên hoàn cảnh cá nhân, không phải tất cả du học sinh mong muốn tiếp tục tìm việc sau khi tốt nghiệp đều được cấp phép.
Visa này chỉ được chấp nhận đối với những du học sinh đã nghiêm túc và liên tục thực hiện hoạt động tìm việc tại Nhật Bản ngay từ khi còn đang theo học, nhưng không may chưa nhận được nội định trước khi tốt nghiệp. Nói cách khác, nếu trong thời gian đi học không hề tham gia hoạt động tìm việc, thì sẽ không được chấp thuận.
Thời hạn lưu trú của visa 特定活動 (tiếp tục tìm việc)
Visa 特定活動 cho mục đích tiếp tục tìm việc sau khi tốt nghiệp, về nguyên tắc, sẽ được cấp thời hạn lưu trú 6 tháng cho lần đầu, và chỉ được gia hạn thêm 1 lần. Tổng thời gian lưu trú tối đa là 1 năm.
Việc nắm rõ mốc thời gian này là rất quan trọng để hỗ trợ du học sinh xây dựng kế hoạch chuyển đổi sang visa lao động.
Mặc dù nhiều du học sinh đã bắt đầu tìm việc từ khi còn đi học và cố gắng có nội định trước khi tốt nghiệp, nhưng để tránh việc “nước đến chân mới nhảy”, nhà trường cần hướng dẫn sinh viên lập kế hoạch tìm việc ngay từ năm đầu tiên.
Ngoài ra, trong những năm gần đây, nếu du học sinh thuộc đối tượng của các chương trình do chính quyền địa phương triển khai như “Chương trình thúc đẩy việc làm cho du học sinh”, thì có trường hợp đặc biệt được phép lưu trú đến năm thứ 2 sau tốt nghiệp. Tuy nhiên, điều này chỉ áp dụng khi đáp ứng các điều kiện cụ thể.
Nguồn tham khảo:
“Hướng dẫn dành cho những người mong muốn lưu trú để tìm việc sau khi tốt nghiệp đại học…” (Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản)
Visa “特定活動(内定待機)” – Hoạt động đặc định (chờ nhập việc)
Ngay cả khi đã nhận được nội định, không phải lúc nào du học sinh cũng có thể đi làm ngay. Trong thời gian chờ nhập việc, cần phải xin visa “特定活動(内定待機)”.
Khi nội dung hoạt động của du học sinh chuyển từ “tiếp tục tìm việc” sang “chờ nhập việc”, thì tư cách lưu trú cũng bắt buộc phải thay đổi.
Vì vậy, nhà trường cần hướng dẫn du học sinh hiểu rằng mỗi khi nội dung hoạt động thay đổi thì visa cũng phải thay đổi theo, và luôn phải chú ý đến thời hạn lưu trú cũng như loại tư cách lưu trú của bản thân để tránh bị gián đoạn.
Visa tận dụng chương trình hỗ trợ “năm thứ 2 sau tốt nghiệp” của chính quyền địa phương
Ngay cả khi đã trải qua 1 năm tìm việc mà vẫn chưa có nội định, trong một số trường hợp, du học sinh vẫn có thể gia hạn thời gian lưu trú.
Đây là cơ chế do Cục Quản lý Xuất nhập cảnh phối hợp với chính quyền địa phương triển khai, nhằm thúc đẩy việc làm tại các khu vực địa phương.
Nếu tham gia các chương trình như thực tập (internship) do chính quyền địa phương tổ chức, hoặc chấp nhận các buổi tư vấn định kỳ, du học sinh có thể được phép lưu trú tối đa 2 năm sau khi tốt nghiệp.
Không chỉ các thành phố lớn, mà các doanh nghiệp ở địa phương cũng đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động nghiêm trọng và có nhu cầu tuyển dụng nhân lực nước ngoài.
Du học sinh cần nhận được giấy chứng nhận là đối tượng của chương trình từ chính quyền địa phương, sau đó mới có thể nộp đơn xin thay đổi tư cách lưu trú để tiếp tục tìm việc trong năm thứ 2 sau tốt nghiệp.
Việc có thuộc đối tượng của chương trình hay không phụ thuộc vào từng địa phương, vì vậy cần kiểm tra thông tin trên website chính thức của địa phương đó.
Nguồn tham khảo:
“Hướng dẫn về các chương trình hỗ trợ việc làm cho du học sinh đã tốt nghiệp do chính quyền địa phương triển khai” (Cục Quản lý Xuất nhập cảnh)
2. Điều kiện nộp hồ sơ và tiêu chí cấp “thư giới thiệu” mà nhà trường cần nắm rõ
Tiếp theo, chúng tôi sẽ giải thích các điều kiện cần thiết và tiêu chí để nhà trường quyết định có thể giới thiệu sinh viên hay không, dựa trên tiêu chuẩn của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh.
Trong hồ sơ xin visa 特定活動 (tiếp tục tìm việc), “thư giới thiệu” do nhà trường cấp là một tài liệu cực kỳ quan trọng.
Điều kiện về học tập
Do đây là visa dành cho hoạt động tìm việc sau khi tốt nghiệp, nên việc tốt nghiệp hoặc hoàn thành khóa học là điều kiện bắt buộc. Tuy nhiên, vì nếu đợi đến sau khi tốt nghiệp thì sẽ không kịp nộp hồ sơ, nên hồ sơ thường được chuẩn bị dưới dạng “dự kiến tốt nghiệp”.
Hai điểm chính cần xác nhận là:
Tỷ lệ chuyên cần
Kết quả học tập
Tỷ lệ chuyên cần
Tỷ lệ chuyên cần trong thời gian học là một trong những tiêu chí quan trọng khi xét duyệt visa. Mức tham khảo thường là khoảng 80%.
Vì hoạt động chính của visa “留学” là học tập, nếu tỷ lệ chuyên cần thấp thì có thể bị đánh giá là “ý thức học tập kém, khó tin rằng sẽ nghiêm túc trong việc tìm việc”. Đây là điểm mà nhà trường nên chú trọng hướng dẫn ngay từ năm đầu.
Kết quả học tập
Nếu sinh viên liên tục lưu ban do học lực kém, thì việc gia hạn hoặc thay đổi visa sẽ trở nên khó khăn.
Chứng minh quá trình tìm việc liên tục
Việc chỉ nói rằng “sau khi tốt nghiệp sẽ bắt đầu tìm việc” là không đủ. Visa này yêu cầu phải chứng minh rằng hoạt động tìm việc đã được thực hiện liên tục từ khi còn đang theo học.
Cụ thể, sinh viên nên chuẩn bị các tài liệu như:
Màn hình trang cá nhân trên các website tìm việc
Email kết quả tuyển chọn từ doanh nghiệp
Vé tham gia hội thảo công ty
Email điều chỉnh lịch phỏng vấn…
Nếu được hướng dẫn lưu trữ các bằng chứng này ngay từ năm đầu, thì sẽ không bị lúng túng vào giai đoạn cận tốt nghiệp.
Khả năng chi trả chi phí sinh hoạt và tư cách đạo đức
Để được cấp visa tiếp tục tìm việc sau tốt nghiệp, cần phải chứng minh rằng chi phí sinh hoạt trong thời gian lưu trú được đảm bảo.
Các tài liệu thường dùng là lịch sử giao dịch và giấy xác nhận số dư tài khoản ngân hàng của bản thân, thể hiện tiền chu cấp từ gia đình,…
Ngoài ra, khi gia hạn hoặc thay đổi tư cách lưu trú, tư cách đạo đức trong thời gian lưu trú trước đó cũng sẽ được kiểm tra. Đặc biệt, đối với việc làm thêm, quy định tối đa 28 giờ/tuần sẽ được kiểm tra nghiêm ngặt. Nếu phát hiện làm quá giờ, dù có thư giới thiệu của nhà trường thì vẫn có thể bị từ chối.
Lưu ý khi nhà trường cấp thư giới thiệu
Thư giới thiệu của nhà trường về nguyên tắc phải được nộp khi sinh viên còn đang theo học. Tốt nhất nên tổ chức phỏng vấn trước khi tốt nghiệp để chuẩn bị thư.
Nếu có ý kiến từ giảng viên hướng dẫn, giáo viên chủ nhiệm hoặc giảng viên seminar – những người hiểu rõ sinh viên – thì thư giới thiệu sẽ có tính thuyết phục hơn. Vì thư cần chữ ký của giảng viên phụ trách, nên cần hướng dẫn sinh viên không bỏ lỡ thời điểm.
Do giai đoạn trước và sau lễ tốt nghiệp, quầy tiếp nhận hồ sơ thường rất đông, nhà trường nên chủ động lập danh sách sinh viên có nguyện vọng sớm và quản lý lịch trình cùng sinh viên.
3. Hồ sơ cần thiết và điểm tư vấn quan trọng cho du học sinh
Dựa trên các điều kiện đã nêu, dưới đây là danh sách hồ sơ cần thiết và các điểm tư vấn để tránh bị từ chối.
Danh sách hồ sơ cần nộp
Thông thường bao gồm:
Đơn xin thay đổi tư cách lưu trú
Ảnh thẻ (4cm × 3cm, chụp trong vòng 3 tháng)
Hộ chiếu và thẻ cư trú
Tài liệu chứng minh khả năng chi trả chi phí sinh hoạt
Bản sao giấy chứng nhận tốt nghiệp/hoàn thành khóa học
Thư giới thiệu của nhà trường
Tài liệu chứng minh đang tiếp tục tìm việc
Việc nộp hồ sơ qua hệ thống online cũng được khuyến khích, vì hệ thống gần đây đã được cải thiện và dễ sử dụng hơn.
Điểm tư vấn cho du học sinh
Du học sinh cần hiểu rõ các điểm trọng yếu khi xét duyệt visa 特定活動, và phải chuẩn bị báo cáo tình hình tìm việc.
Khi nộp hồ sơ gia hạn sau 6 tháng, cần tổng hợp rõ ràng:
Đã ứng tuyển vào công ty nào
Thời điểm ứng tuyển
Kết quả ra sao
Điều này sẽ là cơ sở để chứng minh mong muốn tiếp tục tìm việc thêm 6 tháng.
Ngoài ra, cần nhắc sinh viên xin lại giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú nếu muốn làm thêm. Giấy phép đi kèm visa “留学” không còn hiệu lực khi đổi sang visa khác. Làm thêm không phép sẽ bị coi là lao động bất hợp pháp.
Điểm cần lưu ý riêng cho sinh viên trường chuyên môn
Khác với sinh viên đại học/cao học, đối với trường chuyên môn, mối liên hệ giữa ngành học và nội dung công việc được xét rất nghiêm ngặt.
Ví dụ, sinh viên học IT không thể làm công việc dọn phòng khách sạn hay đứng chuyền trong nhà máy, kể cả khi được tuyển làm nhân viên chính thức. Nếu không liên quan đến chuyên môn, việc xin visa lao động “Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế” sẽ rất khó.
Vì vậy, cần hướng dẫn sinh viên kiểm tra kỹ sự phù hợp giữa chuyên ngành và vị trí ứng tuyển, nếu không, toàn bộ quá trình tìm việc có thể trở nên vô ích.
4. Những điểm nhà trường cần lưu ý khi hướng dẫn sau tốt nghiệp
Sau khi du học sinh tốt nghiệp, quan hệ học tập với nhà trường kết thúc, nhưng nhà trường vẫn được yêu cầu nắm bắt chính xác lộ trình sau tốt nghiệp, và khi cần thiết, hướng dẫn thay đổi visa phù hợp hoặc khuyến khích về nước.
Đối với những sinh viên đã xin visa tiếp tục tìm việc, nhà trường cần theo dõi tình hình và hướng dẫn có trách nhiệm. Nếu sinh viên không còn mong muốn tiếp tục hoạt động, cần hướng dẫn về nước và xác nhận việc xuất cảnh.
Lưu ý về quản lý tình trạng cư trú
Theo thông báo của Bộ Giáo dục Nhật Bản, các cơ sở tiếp nhận du học sinh có trách nhiệm theo dõi lộ trình sau tốt nghiệp/ thôi học, xác nhận nơi làm việc hoặc việc thay đổi tư cách lưu trú khi cần thiết.
Nhà trường cần nắm bắt:
Kết quả học tập
Tình trạng chuyên cần
Tình trạng làm thêm
để tránh việc du học sinh rơi vào tình trạng cư trú bất hợp pháp.
Ngay cả khi đã tốt nghiệp và chuyển sang visa 特定活動 (tiếp tục tìm việc), nhà trường vẫn nên liên lạc định kỳ (ví dụ mỗi tháng 1 lần) để nắm tình hình. Nếu mất liên lạc trong thời gian dài, có nguy cơ bị đánh giá là không còn hoạt động.
Khi có thay đổi như tốt nghiệp, thôi học, có nội định…, cần hướng dẫn sinh viên nhanh chóng nộp “thông báo về cơ quan hoạt động” cho Cục Quản lý Xuất nhập cảnh để tránh phát sinh rủi ro pháp lý.
Nguồn tham khảo:
“Về việc tăng cường tiếp nhận và quản lý du học sinh nước ngoài một cách phù hợp” (Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản)
Nguồn blog: https://meikoglobal.jp/magazine/change-to-specific-activities-visa-for-international-students/